ام اس چیست؟(۲۸)

ام اس چیست؟(۲۸)

۱۹ اسفند ۱۳۹۷ | ۱۱:۰۶ کد : ۳۷۰ اخبار ام اس
تعداد بازدید:۲۴۱۳
ام اس چیست؟(۲۸)

ام اس چیست ؟ (28)

ام اس چیست؟ _ تشخیص ام اس

   در بسته "ام اس چیست" گام به گام، در مورد جنبه های مختلف بیماری یعنی، تاریخچه بیماری، علائم و نشانه های آن و علل احتمالی صحبت کردیم. اکنون می خواهیم در خصوص راههای تشخیص این بیماری مطالبی را عنوان کنیم.

   علائم بیماری ام اس را در شماره های 8 تا 21 بطور مفصّل توضیح دادیم. در حال حاضر هیچ یک از علائمی که ذکر کردیم برای بیماری ام اس اختصاصی نیستند و به عبارت دیگر نمی توانند تعیین کنند چه کسی به ام اس مبتلا هست و چه کسی نیست. همینطور هیچ تست آزمایشگاهی و یا روش عکسبرداری هم وجود ندارد که تشخیص بیماری ام اس را برای ما بصورت قطعی ممکن سازد. بنابراین مجموعه ای از شرایط و بررسی های تشخیصی است که ما متخصصین مغز و اعصاب را در تشخیص بیماری یاری می کند. این مجموعه شامل شرح حال، معاینه مخصوص مغز و اعصاب و تست های مختلف شامل عکسبرداری با MRI، تست های پتانسیل برانگیخته و امتحان مایع مغزی-نخاعی می شود.

قوانین تشخیص ام اس

   از آنجا که نه در شرح حال، نه در معاینه و نه در MRI هیچ ویژگی اختصاصاً دال بر ام اس نیست، تشخیص بیماری دشوار   می شود و برای اینکه احتمال اشتباهات تشخیصی کاهش یابد، هر چند سال یک بار صاحب نظران ام اس دنیا دورهم جمع       می شوند و شواهدی را که به نفع بیماری ام اس است به صورت قوانین پیشنهادی تدوین و به پزشکان پیشنهاد می کنند. متخصصین مغز و اعصاب سراسر دنیا نیز با بکارگیری این قوانین مدوّن قادر خواهند بود بیماری را زودتر و دقیق تر تشخیص دهند. اگرچه به دلیل پیچیدگی های موجود باز هم در مواردی، تشخیص داده نمی شود و یا برعکس به غلط تشخیص داده می شود و این موضوع خاص یک کشور یا یک منطقه نیست بلکه مطابق آمار موجود، در سراسر دنیا و حتی توسط متخصصین ام اس رخ        می دهد. موضوع دیگری که بر پیچیدگی های ام اس می افزاید این است که بسیاری بیماری های دیگر چه در گروه بیماری های مغز و اعصاب و چه در گروه بیماری های سایر قسمت های بدن می توانند علائم بیماری ام اس را چه از نظر بالینی و علائم و چه در MRI تقلید کنند و لذا لازم است قبل از تشخیص قطعی ام اس و شروع درمان، بیماری های مذکور نیز بررسی شوند.

ابزارهای تشخیصی ام اس

            اِم آر آی (MRI)

   این وسیله تشخیصی که نوعی عکسبرداری از مغز و نخاع است درواقع حساس ترین راه تصویر برداری از سیستم عصبی است ( و البته سایر مناطق بدن) که در ضمن غیر تهاجمی هم هست. علاوه بر تشخیص، بررسی سیر بیماری نیز با انجام سریال این روش، امکان پذیر است.

 

 

نحوه کار دستگاه اِم آر آی

   برخلاف دستگاه سی تی اسکن که از اشعه ایکس برای تصویر برداری استفاده می کند، در روش ام آر آی از این اشعه استفاده نمی شود و به جای آن میدان مغناطیسی و امواج رادیویی است که ایجاد تصویر می کند. این دو عامل یعنی میدان مغناطیسی و امواج رادیویی، در واقع میزان آب موجود در نسوج مختلف را اندازه می گیرند، هم نسوج طبیعی هم قسمت های غیرطبیعی. ذکر جزئیات روش کار این دستگاه در این مختصر، نه ممکن است نه ضروری و ما فقط به ذکر مطالبی کلی اکتفا می کنیم.

   تصاویر حاصله از دستگاه ام آر آی بر اساس ویژگی بخش های مختلف سیستم عصبی، به چند شکل T1 و T2 و . . . دیده    می شوند. از آنجا که غلاف پوشاننده رشته های عصبی در ام اس دچار آسیب می شود، ماده میلین تخریب می شود و چون این ماده حاوی مقادیر زیادی چربی است، محتوای آب آن کم است. هرجا میلین تخریب شود، حاوی آب بیشتری است و چون همانطور که ذکر کردیم، دستگاه MRI میزان آب موجود در نسوج را اندازه گیری و به تصویر تبدیل می کند پس تصویری که از این مناطق تخریب شده حاصل می شود با قسمت های آسیب ندیده و سالم مغز و نخاع متفاوت است و بدین گونه است که ضایعات ناشی از ام اس یعنی "پلاک ها" مشخص می شود.

   علیرغم دقت ام آر آی در تشخیص ضایعات ام اس اما باید دانست که در موارد نادری ممکن است در اوایل بیماری این ضایعات را نشان ندهد و فقط با تکرار عکسبرداری است که می توان آنها را مشاهده کرد. از طرف دیگر ممکن است تعدادی ضایعات در ام آر آی دیده شود که هرگز در فرد علامتی ایجاد نکرده است و لذا نمی توان رابطه ای بین آنها و علائم فرد ایجاد کرد. نکته مهم دیگر این که با افزایش سن و در نتیجه تغییرات سنی مغز، تصاویری مشابه ضایعات ام اس در ام آر آی دیده     می شود که بازهم کار را سخت تر می کند و می تواند منجر به اشتباهات تشخیصی شود.

   همانگونه که ذکر شد، پس از تشخیص بیماری ام اس، متخصص مغز و اعصاب برای اطمینان از متوقف شدن سیر بیماری و مفید بودن داروی تجویز شده بصورت سریال، ام آر آی انجام می دهد و به این ترتیب می تواند بهترین تصمیم را از نظر انتخاب داروی مناسب اخذ نماید. این که ام آر آی با چه فواصلی باید انجام شود، دقیقاً مورد توافق همه صاحب نظران نیست اما اغلب سالی یکبار را پیشنهاد می کنند. حتی الامکان بهتر است این کار در یک مرکز ثابت انجام شود تا امکان مقایسه تصاویر جدید با تصاویر قبلی وجود داشته باشد.

   هفته آینده با ما باشید تا در خصوص ادامه مطالب باهم صحبت کنیم.

 

دکتر شکوفه علایی

متخصص بیماریهای مغز و اعصاب

عضو کمیته علمی انجمن ام اس ایران


( ۹ )

نظر شما :