ام اس چیست؟(۲۷)

ام اس چیست؟(۲۷)

۱۱ اسفند ۱۳۹۷ | ۱۰:۳۵ کد : ۳۵۰ اخبار ام اس
تعداد بازدید:۳۰۹
ام اس چیست؟(۲۷)

ام اس چیست؟ (27)

ام اس چیست؟ _ تاریخچه ام اس (6)

   در ادامه مطالب ام اس چیست، تا به آنجا رسیدیم که دهه 1980 "دهه درمان" نامگذاری شد چرا که ده ها روش درمانی متفاوت در این دهه انجام گرفت و مطالعات گسترده بالینی که در این دهه انجام شد، نهایتاً و پس از سالها منجر به تولید اولین داروها برای بیماری ام اس شد.

دهه 90 دهه "مغز"

   همزمان با فرارسیدن دهه آخر قرن بیستم، کنگره ایالات متحده امریکا توجه بیشتری به تحقیقات پزشکی کرد و نظر به اهمیت فراوان بیماری های مغز و اعصاب، این دهه را به نام "دهه مغز" نامگذاری کرد و در نتیجه زمان و اعتبار مالی فراوانی برای این بیماری ها اختصاص داده شد. بسیاری از این تلاش ها به بیماری ام اس، تعلق گرفت و تحقیقات بالینی زیادی در این دهه برای درمان آن انجام شد.

تکنولوژی MRI

   بسیاری از پیشرفت های حاصل شده در دهه آخر سال 90 مرهون پیشرفت های تکنولوژی MRI در این سالها بود. با کامل شدن تکنولوژی MRI، امکان تشخیص ضایعات ام اس (پلاک) زودتر و دقیق تر از همیشه فراهم شد و این سبب شد بیماری سریعتر تشخیص داده شود. برای روشن شدن موضوع باید بگوییم که در 1970 ، فاصله معمول بین اولین علامت ام اس تا زمان تشخیص قطعی آن هفت سال بود در حالی که این زمان پس از استفاده از تکنولوژی MRI به 6 ماه کاهش یافت و اکنون در جایی ایستاده ایم که بلافاصله می توانیم ضایعه ای را که ایجاد علامت در فرد کرده، تشخیص دهیم و بهره وری از سیستمی که هم سریع است و هم دقیق و هم بی درد، موفقیت بزرگی هم برای پزشکان و هم مبتلایان به شمار می رود. حال دیگر محققین می توانستند با سرعت بیشتری داروهای مورد مطالعه را ارزیابی کنند و به این ترتیب تحقیقات برای یافتن داروی ام اس با سرعت بسیار پیش می رفت.

کشفیات آزمایشگاهی مهم

   این واقعیت که اغلب بیماری ها، اسراری دارند که فقط از طریق تحقیقات آزمایشگاهی فاش می شوند غیر قابل انکار است. ام اس هم جزو همین بیماری هاست که یکی از عوامل کلیدی آن یعنی سلول های T (نوعی از سلول های ایمنی) مورد مطالعه دانشمندان قرار گرفت. هرچند هنوز هم رموز بسیاری در مورد کم و کیف نقش این سلول در سیستم ایمنی و ایجاد بیماری ام اس ناشناخته مانده است اما می دانیم که ابتدا این سلول ها فعال می شوند، جریان خون را ترک می کنند، وارد سیستم عصبی می شوند و نه تنها به غلاف میلین (غلاف پوشاننده سلولهای عصبی)، بلکه به خود رشته عصبی و خود سلول عصبی حمله ور می شوند.

 

کشفیات ژنتیک مهم

   در دهه 90 مطالعات ژنتیک نیز سیر روبه جلوی خود را ادامه داد. مطالعه بر روی 15000 فرد مبتلا به ام اس از جمله دوقلوهای مشابه، به وضوح نشان داد که این ژن ها هستند که تعیین می کنند چه کسی به ام اس مبتلا شود و چه کسی مبتلا نشود. بعد ها تشکیلاتی با نام "کنسرسیوم بین المللی ژنتیک ام اس" –IMSGC- محققین ژنتیک را از 15 کشور مختلف دورهم جمع کرد و با مطالعه بر روی 80000 فرد مبتلا به ام اس، توانست 160 گوناگونی ژنتیک را در رابطه با ام اس پیدا کند و در پی آن، سلول های ایمنی و پروتئین های مربوطه را نیز کشف کند. حال این سؤال مطرح است که چگونه این ژنها قادرند بیماری ام اس را ایجاد کنند؟

پیشرفت های کامپیوتری

   دهه 90 ، دهه پیشرفت پزشکی تنها نبود بلکه دانشمندان علوم کامپیوتر نیز در این دهه به پیشرفت های پزشکی کمک فراوانی کردند. ارتباطات سریع تر و بهتر، آنالیز دقیق تر اطلاعات همگی از دستاوردهای تلاش این دانشمندان بود که سبب شد همه محققین و پزشکانی که در سراسر جهان بر روی بیماری ام اس کار می کردند با یکدیگر مرتبط شوند و اطلاعات خود را رد و بدل کنند. به تدریج الگوهای مختلف بیماری ام اس کشف و توصیف شد. هم اکنون کلینیک های ام اس و مراکز تحقیقاتی بزرگ به هم مرتبط هستند و یافته های جدید خود را باهم به اشتراک می گذارند

تولید داروها برای کنترل علائم بیماری ام اس

   در همین زمان، داروهای مختلفی برای کاهش یا کنترل علائم ام اس استفاده و پیشنهاد شد. داروی تیزانیدین و باکلوفن برای کاهش سفتی عضلانی ، داروی تولترودین و . . . برای حل مشکلات ادراری، داروی امانتادین برای رفع خستگی و بسیاری داروهای دیگر که به تدریج به این گروه اضافه شدند، ازجمله این پیشرفت ها بودند.

   در سال 1993 اولین داروی تزریقی که بر روی سیر بیماری تأثیر گذار بود معرفی و وارد بازار شد. این دارو قادر بود فعالیت بیماری را کاهش دهد و تعداد و شدت حملات را نیز کم کند. پس از آن چند داروی تزریقی دیگر به سبد دارویی ام اس اضافه شد و نهایتاً سال2010 اولین داروی خوراکی ام اس، انقلابی بزرگ در درمان بیماری ایجاد کرد. پس از آن تا به امروز لیست داروهای ام اس در حال افزایش است و مبتلایان بر اساس شرایط بیماریشان و با مشورت با پزشک، از اثرات مثبت آنها سود می برند و صد البته مانند هر داروی دیگر، داروهای ام اس هم عوارضی دارند که در انتخاب و ادامه دارو باید در نظر گرفته شوند.

   بر اساس نظر صاحب نظران ام اس دنیا درمان زودرس و تداوم آن برای کلیه افرادی که تشخیص قطعی ام اس برایشان مطرح شده و نیز برای کسانی که برای اولین بار دچار حمله ای شده اند که احتمال ابتلا به ام اس قطعی را مطرح می کند، توصیه می شود.

 

 

 

   در یک کلام، در طی حدوداً دو دهه (2017 1993) محققین توانسته اند بیش از دوازده داروی مختلف برای سرکوب حملات ام اس و تغییر سیر بیماری معرفی کنند و علاوه بر آن، داروهای بسیاری نیز درحال آزمایش هستند.

اکنون ما به برگ آخر مبحث تاریخچه ام اس رسیدیم اما پرواضح است که این فصل همچنان ادامه دارد و ما در سالهای آینده برگ های تازه آن را نیز باهم مرور خواهیم کرد . . .

 

دکتر شکوفه علایی

متخصص بیماریهای مغز و اعصاب

عضو کمیته علمی انجمن ام اس ایران

 


نظر شما :