ام اس چیست؟(۲۶)

ام اس چیست؟(۲۶)

۰۴ اسفند ۱۳۹۷ | ۱۱:۰۵ کد : ۳۰۲ اخبار ام اس
تعداد بازدید:۳۸۹
ام اس چیست؟(۲۶)

ام اس چیست ؟ (26)

ام اس چیست؟ _ تاریخچه ام اس (5)

   در بررسی تاریخچه ام اس به آنجا رسیدیم که پس از سالها تلاش دانشمندان، اولین مطالعه علمی در درمان عود بیماری در سال 1969 انجام شد و نشان داد که تجویز ACTH می تواند سرعت بهبودی را در مبتلایان به عود حمله ام اس، افزایش دهد. حال می پردازیم به بقیه داستان . . .

دهه 1960 شکل گیری دو ایده بزرگ

   در طی سال های 1960 به بعد، دو ایده بزرگ در خصوص علت بیماری ام اس شکل گرفت. اول آنکه از تجزیه و تحلیل یافته های سیستم ایمنی، گلبول های سفیدی که به غلاف میلین (غلاف پوشاننده رشته های عصبی) و اختصاصاً به پروتئینی به نام "پروتئین اصلی میلین=MBP" حمله ور می شوند هم در EAE (مدل حیوانی ام اس) و هم در ام اس انسانی مشخص شد. این کشف سبب شد که ام اس به عنوان یک بیماری شناخته شود که ناشی از حمله مستقیم سیستم ایمنی به سیستم عصبی (میلین) می باشد.

   کشف دوم این بود که محققین دریافتند در مبتلایان به ام اس آنتی بادی هایی علیه برخی ویروس ها ساخته می شود و این نشان میدادکه ویروس ها به واسطه سیستم ایمنی است که قادرند بیماری ام اس را ایجاد کنند و نه با حمله مستقیم خود به سیستم عصبی.

   به عبارت دیگر به نظر می رسید که برخی ویروس ها قادرند سیستم ایمنی را به گونه ای تغییر دهند که به سیستم عصبی خود فرد حمله ور شود و نتیجه این حمله تخریب غلاف میلین است. امروزه هردو تفکر فوق همچنان بر قوت خود باقی هستند. درمان هایی که بعدها نیز برای بیماری ایجاد شد، یا یک عامل عفونی را مورد هدف قرار می داد و یا سیستم ایمنی را.

دهه هفتاد ، دهه پیشرفت های آزمایشگاهی

   در سال 1978 برای اولین بار سی تی اسکن مغز برای مبتلایان به ام اس انجام شد و در سال 1979 جایزه نوبل به سازندگان این دستگاه قدرتمند تعلق گرفت. این دستگاه می توانست با استفاده از اشعهX تصاویر دقیقی از مغز را ارائه دهد. در همین زمان تست های تشخیصی شکل گرفت که قادر بودند هدایت عصبی را در عصب بینایی، مغز و نخاع ارزیابی کنند که با نام "پتانسیل های برانگیخته" مشخص شدند. این بررسی ها توانستند نواحی آسیب دیده را که در سی تی اسکن قابل تشخیص نبودند مشخص کنند.

   از طرف دیگر تحقیقات بیشتری برای یافتن داروی مناسب برای ام اس انجام شد. حال دیگر استفاده از استروئیدها در درمان حملات حاد بیماری همه گیر شده بود. اواخر سال 1970 اولین مطالعه برای بررسی نقش "انترفرون بتا" در بیماری ام اس انجام گرفت (انترفران ها بطور طبیعی در بدن وجود دارند و سیستم ایمنی را تعدیل می کنند).

   در سال 1970 دانشمندانی که مدل حیوانی ام اس -EAE- را مطالعه می کردند، دریافتند که احتمالاً برخی پروتئین های موجود در ساختمان میلین نقش محافظتی علیه بیماری ام اس دارند. بر اساس این فرضیه آنها مخلوطی از پروتئین های مختلف میلین ساختند و از آن برای درمان حیوان مبتلا به ام اس استفاده کردند. این معجون به نام "کوپلی مر6" نامگذاری شد و پس از اخذ تأییدیه از مراجع به نام "گلاتیرامر استات" وارد بازار دارویی شد.

دهه هشتاد

   سؤالی که در این دهه پیش روی دانشمندان بود این بود که، یک ماده خارجی و بیگانه (مثلاً ویروس) چگونه می تواند سیستم ایمنی را وادار کند که به سیستم عصبی حمله ور شود؟ در این بین آنها دریافتند که بخش هایی از ساختمان برخی ویروس ها از نظر ساختمانی بسیار شبیه برخی قسمت های بدن انسان است و این مشابهت به قدری است که سیستم ایمنی اشتباهاً  علاوه بر ویروس مربوطه به آن بخش های بدن فرد نیز حمله می کنند به عبارت دیگر سلول های ایمنی نمی توانند "خودی" را از "بیگانه" افتراق دهند و به هردو حمله می کنند. در این زمان نوع خاص سلول های ایمنی که سبب آسیب میلین می شوند یعنی "ماکروفاژ" ها شناسایی شدند. (ماکروفاژ به زبان یونانی به معنی درشت خوار است)

شروع مطالعات ژنتیک

  • اولین مطالعات ژنتیک بر روی دوقلوها در این دهه شروع شد و دانش موجود را در زمینه ژنتیک ام اس گسترش داد. دانشمندان علم ژنتیک دریافتند که دوقلوهای فردی که مبتلا به ام اس است اغلب به ام اس ابتلا پیدا نمی کنند و نتیجه گرفتند که ژن ها در عین حال که در ابتلا به ام اس تأثیر گذار هستند، به تنهایی نمی توانند سبب بروز بیماری شوند.
  • در همین ضمن سایر تحقیقات در زمینه های مسائل روانی- اجتماعی و سلامت روحی مبتلایان و تغییرات ذهنی انجام        می گرفت.
  • تکنولوژی سی تی اسکن به تدریج پیشرفت کرد و به سمت تولید دستگاه MRI -که قادر بود سیستم عصبی را بسیار دقیق تر نشان دهد- جلو رفت. اولین  MRI در مبتلایان به ام اس در سال 1981 توسط دکتر IR Young در انگلستان انجام شد. درسال 1984 مشخص شد که MRI قادر است ضایعاتی از ام اس را نشان دهد که هرگز در فرد علامتی ایجاد نکرده است. در سال 1988 MRI به شکل سریال و پشت سر هم در یک فردانجام شد و مشخص شد که حتی اگر فرد حمله واضحی نداشته باشد، به مرور زمان در مغز ضایعات جدیدی ایجاد می شود و به عبارت دیگر بیماری فعالیت خود را به شکلی خاموش ادامه می دهد.

   دهه 1980 را به نوعی می توان "دهه درمان" نامگذاری کرد چراکه دهها روش درمانی متفاوت در این دهه انجام گرفت. مطالعات بالینی که در این دهه شروع و انجام شد نهایتاً منجر به تولید اولین درمان ها در تاریخ ام اس شد که می توانست چهره بیماری را تغییر دهد.

   برای اطلاع از بقیه داستان هفته آینده هم با ما باشید . . .

 

موفق باشید

دکتر شکوفه علایی

متخصص بیماری های مغز و اعصاب

عضو کمیته علمی انجمن ام اس ایران


نظر شما :