آشنایی با زخم بستر

زخم بستر مستقیماً هیچ ارتباطی با ام اس ندارد اما از آنجا که این مشکل برای بعضی دوستان پیش آمده، خوب است آن را بهتر بشناسیم.

در مواردی که قسمتی از بدن به مدت زیادی بی‌حرکت و تحت فشار باشد، جریان خون در آن قسمت کم می‌شود و اکسیژن و مواد غذایی به آن نمی‌رسد، و کم‌کم در آن منطقه  زخم به‌وجود می‌آید. این زخم‌ها در جاهایی که بافت‌های  نرم روی برجستگی‌های استخوانی قرار دارند (مانند قوزک پا، دنبالچه، پشت کتف و آرنج) بیشتر  به‌وجود می‌آید.

پیشگیری از زخم بستر

با توجه به چند نکته ساده می‌توان جلوی به‌وجود آمدن این زخم‌ها را گرفت. مهمترین نکته این است که فرد مدت زیادی در یک وضعیت ثابت نماند.

افرادی که زیاد در رختخواب هستند، باید مرتباً در بستر غلت بزنند و بچرخند و حداقل  هر دو ساعت یکبار تغییر وضعیت بدهند. ملحفة رختخواب آن‌ها باید صاف و بدون چروک باشد. خوابیدن بر روی مشمع و پلاستیک و نیز تماس بدن با ادرار سبب تحریک پوست و به‌وجود آمدن زخم می‌شود. در موارد بی‌اختیاری ادراری و یا مدفوعی، پس از هربار قضای حاجت باید پوست محل تمیز و خشک شود.

استفاده از تشک‌های بادی و مواج برای این افراد مفید است به شرط آنکه همیشه روشن باشد و اگر این تشک‌ها را از برق بکشیم، سفت‌تر از تشک‌های عادی خواهد بود و به پوست بدن آسیب بیشتری می‌رساند.

افرادی که ساعت‌هایی از روز را بر روی صندلی و یا ویلچیر می‌نشینند، باید هر ۱۵ دقیقه یکبار تغییر وضعیت بدهند (مثلاً خودشان را روی دست‌ها بلند کنند). ضمناً بهتر است پوشش روی ویلچیر یا صندلی از جنس پارچه‌های نخی باشد.

یکی از راه‌های مهم پیشگیری، بررسی روزانه پوست بدن است (دو بار در روز).  چنانچه قسمتی از پوست قرمزتر از جاهای دیگر شده باشد، احتمال به‌وجود آمدن زخم در آن قسمت بیشتر است و باید دقت کرد تا به پوست آن ناحیه فشار زیادی وارد نشود. از مسائل مهم دیگر تمیز و خشک نگه داشتن پوست است. و اما چند نکته:

۱. فراموش نکنیم که درباره زخم بستر هم می‌توان گفت که پیشگیری بهتر از درمان است.

۲. زخم بستر درجاتی دارد و اگر به یک زخم ساده توجه نکنیم، رفته رفته بدتر شده و می‌تواند به سیاه شدن آن قسمت (قانقاریا گانگرن) منجر شود.

۳.از جمله عواملی که احتمال ایجاد زخم بستر را بیشتر می‌کند تغذیة نامناسب، استعمال دخانیات، کم‌حرکتی، ضعف ایمنی، کاهش حس، بی‌اختیاری ادرار، دیابت (مرض قند)، بیماری‌های قلبی عروقی، چاقی و لاغری شدید، تورم، کم‌خونی و بهداشت نامناسب هستند.

۴.در سنین بالا احتمال ابتلاء به زخم بستر بیشتر می‌شود.

۵. غذاهایی که به بهبود سریعتر این زخم‌ها کمک می‌کند، غذاهایی هستند که پروتئین، آهن و ویتامین ث فراوان دارند مانند گوشت، جگر و سبزیجات تازه.

۶. بهتر است زخم‌ها پانسمان نشوند و باز بمانند. مقدار کمی تابش آفتاب روی محل زخم مفید است. در صورت استفاده از پانسمان آن را تمیز نگه دارید.

۷. اخیراً در بعضی از کشورها چسب‌های ویژه‌ای تولید شده است که برای بهبود زخم‌ها مفیدند در صورت دسترسی می‌توانید از آن‌ها استفاده کنید.

۸.  استفاده از لامپ گرمایی مفید است ولی بهتر است افراد غیرمتخصص از آن استفاده نکنند چون می‌تواند منجر به عوارضی مثل سوختگی پوست شود.

۹. برای تمیز کردن زخم‌ها به‌جای استفاده از مواد ضدعفونی‌کننده مثل ساولون و بتادین، بهتر است از محلول سرم نمکی (نرمال سالین) استفاده شود.

۱۰. در صورت به‌وجود آمدن زخم با پزشک خود مشورت کنید. برای برخورد مناسب با زخم بستر می‌توانید به توصیه‌های یک پرستار باتجربه عمل کنید.